bgpw blog

    blog Biblioteki Głównej PW

    Wpisy z okresu: 7.2011

    W lipcu minęły 3 lata od uruchomienia bloga BGPW (pierwszy, inaugurujący wpis „Do czego służą biblioteki” miał datę 16 lipca 2008 r.). 
    Dobra chwila  na króciutkie podsumowanie.
    W ciagu tego czasu pojawiło się na naszym blogu 216 notek, a także 364 komentarzy.
    W tworzeniu treści  wzięło udział, w mniejszym lub większym stopniu, 20 osób.
    Wszyscy, którzy chcieliby uczestniczyć w tworzeniu bloga, umieścić jakąs notatkę, zdjęcia, sprawozdanie czy komentarz związany z jego tematyką, niech się czują zaproszeni.

    MM

    Ciekawy artykuł na temat profesora Jana Czochralskiego w piątkowej Gazecie Wyborczej – „Sceny z życia patrioty, którego uznano za zdrajcę”.
    Jan Czochralski,
    chemik, metaloznawca, wynalazca powszechnie stosowanej do dzisiaj metody otrzymywania monokryształów krzemu (metoda używana do produkcji mikroprocesorów), nazywany „ojcem elektroniki”, nadal jest jednym z najczęściej cytowanych na świecie polskich uczonych. 
    Czochralski nie miał właściwie formalnego wykształcenia. Urodził się w 1885 r.  w Kcyni pod zaborem pruskim, jako syn właściciela zakładu stolarskiego. Ukończył Seminarium Nauczycielskie w Kcyni.
    Wybitnie uzdolniony do nauk ścisłych, jako 16 letni chłopak wyjechał do Berlina, gdzie pracował w aptece i dokształcał sie jako samouk.

    W wieku 21 lat został  kierownikiem produkcji w berlińskiej firmie Allgemeine Elektrizitat Geselschaft  oraz inspektorem produkcji w rafinerii miedzi.  W 1916 r. Zrzeszenie Niemieckiego Przemysłu Metalowego ufundowało mu kompletnie wyposażony Instytut Metaloznawczy dla prowadzenia dalszych badań nad metalami zastępczymi.
    W latach 1924-1929 Czochralski, jako uczony o światowej sławie, posiadacz wielu patentów, konsultant największych firm metalowych, autor książek, artykułów naukowych i raportów,  pełnił funkcję prezesa Niemieckiego Towarzystwa Metaloznawczego.
    Zawsze uważał się za Polaka i utrzymywał kontakty z polskimi naukowcami (m.in. z Ignacym Mościckim). W r. 1929, otrzymawszy propozycję pracy w Polsce, wraz z rodziną wrócił do kraju. Nie jest do końca jasne, dlaczego, będąc u szczytu sławy, mając propozycje objęcia kierownictwa amerykańskich zakładów produkcji duraluminium Forda, wrócil w rodzinne strony. Wg podanego parę lat temu przez Stefana Bratkowskiego tropu, Czochralski prawdopodobnie współpracował z polskim wywiadem wojskowym i został ściągniety do kraju, bo groziła mu dekonspiracja. Może chodziło też o tytuły akademickie, których nie mial szans otrzymać w Niemczech, nie mając doktoratu i habilitacji.


    plansza „Jan Czochralski” z wystawy plakatowej w Bibliotece Głównej Politechniki Warszawskiej

    http://bcpw.bg.pw.edu.pl/dlibra/docmetadata?id=1495

    Od 1929/30 Czochralski prowadził wykłady z metalurgii i metaloznawstwa na Wydziale Chemicznym Politechniki Warszawskiej, początkowo jako profesor kontraktowy, a od 1930 r. jako profesor zwyczajny (profesurę otrzymał z rąk prezydenta Mościckiego). Wcześniej, w 1929 r. Politechnika nadała mu tytuł doktora honoris causa. W latach1930—1939 kierował Katedrą i Zakładem Metalurgii i Metaloznawstwa, a od 1934 r. był jednocześnie kierownikiem nowo utworzonego Instytutu Metalurgii i Metaloznawstwa, prowadzącego specjalne badania metaloznawcze m. in. na użytek wojska.
    Czochralski posiadał obywatelstwo i polskie i niemieckie, co stało sie przyczyną różnych pomówień. Nigdy jednak nie podpisał volklisty.
    W czasie okupacji pozostał w Warszawie.  W grudniu 1939 r. zorganizował w gmachu byłego Instytutu Metalurgii i Metaloznawstwa Zakład Badań Materiałów, którym kierował do wybuchu powstania w 1944 r. Zakład zatrudniał kilkudziesięciu byłych pracowników Instytutu, chroniąc ich przed wywiezieniem na przymusowe roboty. Czochralski, korzystając ze swoich niemieckich znajomości wydostał z więzień i obozów hitlerowskich wielu Polaków. Z obozu w Buchenwaldzie wydostał późniejszego profesora Politechniki Warszawskiej Mariana Świderka, a z Gusen innego naukowca, Stanisława Porejko. Przy okazji oficjalnej produkcji, w Zakładzie wykonywano dla AK korpusy granatów i elementy broni palnej. Jednakże kierowanie Zakładem Badania Materiałów i „niemieckie znajomości” stały się po wojnie powodem do oskarżenia go o kolaborację. Śledztwo w tej sprawie, z braku dowodów,  zostało umorzone.
    Pod koniec 1945 r. Czochralski  zgłosił gotowość przystąpienia do pracy w PW, ale jego oferta została odrzucona. Ostatnie lata życia spędził w osamotnieniu w rodzinnej Kcyni. Zmarł w 1953 r. w Poznaniu.
    Na początku lat 90. Politechnika Warszawska zwracała sie o informacje o Czochralskim  do prokuratur okręgowych w Warszawie, Łodzi, Wrocławiu, do Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich, przejrzano też archiwa sądu podziemnego AK. Nie znaleziono żadnych dowodów na kolaborację Czochralskiego. Odwrotnie, coraz więcej przesłanek wskazywało, na współpracę profesora z AK, do czego po wojnie lepiej było sie nie przyznawać.
    Ostatniokwerendy na temat Czochralskiego  prowadził prof. Mirosław Nader z senackiej Komisji Historii i Tradycji Szkoły PW. W Archiwum Akt Nowych odnaleziony został meldunek z 8 czerwca 1944 r. przesłany do kontrwywiadu AK, oparty na informacjach od prof. Jana Czochralskiego. Odnaleziony dokument potwierdził, że profesor współpracował z Oddziałem II (wywiadem) Komendy Głównej Armii Krajowej.
    29 czerwca 2011r., Senat Politechniki po 66 latach zrehabilitował profesora. Przyjęto uchwałę w sprawie przywrócenia dobrego imienia prof. Jana Czochralskiego: „w związku z ujawnionymi dokumentami potwierdzającymi jego patriotyczną postawę w czasie II wojny światowej uważa za konieczne przywrócenie Jego dobrego imienia, podważonego na Politechnice Warszawskiej w 1945 r.
    Senat zwraca sie do rektora i całej społeczności akademickiej Uczelni o podjęcie działań przypominających postać  i dokonania prof. Jana Czochralskiego, w celu zapewnienia mu należnego miejsca w historii Politechniki Warszawskiej i nauki w Polsce”.

    Źródła:

    • - Cieśliński, P., Sceny z życia patrioty, kórego uznano za zdrajcę. W: Gazeta Wyborcza 2011 nr 163, s. 18-19
    • - Domański, E. (oprac). Jan Czochralski (1885-1953). Sylwetki profesorów Politechniki Warszawskiej.
      http://bcpw.bg.pw.edu.pl/dlibra/docmetadata?id=827
    • -
      http://www.janczochralski.com
    • - Rybak, A., Matoda profesora Czochralskiego. W: Rzeczpospolita 16.07.2011 http://archiwum.rp.pl/artykul/1064304_Metoda__profesora_Czochralskiego.html
    • - Uchwała Senatu PW nr 338/XLVII/2011 z dnia 29/06/2011 http://www.bip.pw.edu.pl/Przepisy-i-zarzadzenia/Dokumenty-Senatu-PW/Uchwaly-Senatu-PW
    • - Wikipedia
      http://pl.wikipedia.org/wiki/Jan_Czochralski

     MM

    15-17 czerwca odbyła się w Krakowie i Zakopanem ogólnopolska
    konferencja naukowa „Otwarte zasoby wiedzy – nowe zadania uczelni i bibliotek w
    rozwoju komunikacji naukowej”.

    Główne tematy konferencji to: Open Access w
    komunikacji naukowej, nowoczesne modele i formy komunikacji naukowej,
    repozytoria (pozyskiwanie zasobów, oprogramowanie, wykorzystanie), organizacja
    i zarządzanie otwartymi zasobami wiedzy, biblioteki w procesie otwartego
    udostępniania wiedzy, długoterminowa archiwizacja zbiorów cyfrowych.

    Dynamiczny rozwój technologii informatycznych oraz nowe
    modele publikowania otwierają przed bibliotekami szerokie możliwości w zakresie
    dostarczania wiedzy. Na całym świecie, także w Polsce zjawiska te przyczyniają
    się do rozwoju repozytoriów uczelnianych, instytucjonalnych i dziedzinowych. 

    Swoje repozytoria prezentowały Dolnośląska Biblioteka Cyfrowa, biblioteki Uniwersytetu Poznańskiego (repozytorium AMUR), Politechniki Łódzkiej (CYRENA), Uniwersytetu Łódzkiego, a także Politechniki Lwowskiej. System SUW (Zintegrowany System Wymiany Wiedzy i Udostępniania Akademickich
    Publikacji z Zakresu Nauk Technicznych) – otwarty
    system komunikacji naukowej oparty na inicjatywie Open Access – przedstawiła Biblioteka Politechniki Krakowskiej.

    W części konferencji przeprowadzonej w Zakopanem odbyła się m.in. sesja posterowa, na której przedstawicielki Biblioteki PW, Olga Giwer i Maria Miller, prezentowały poster Od kolekcji prac doktorskich w bibliotece cyfrowej do
    repozytorium
    ”.

    fot. M.Miller

    MM

    Powered by WordPress Web Design by SRS Solutions © 2017 bgpw blog Design by SRS Solutions

    • RSS