OpenAccess - kurs i ekspertyza

2012-01-23 10:56:19

W sieci dostępne są 2 ciekawe materiały dotyczące OpenAccess - jeden to kurs “Open access - otwarta nauka”, opracowany przez działaczy i specjalistów od informacji z całej Polski zajmujących ideą otwartości w nauce oraz zasobami nauki. Kurs przeznaczony jest dla naukowców, studentów, bibliotekarzy, wszystkich zainteresowanych rozwojem otwartej nauki.  Jego celem jest dostarczenie podstawowej wiedzy na temat nowych modeli komunikowania się w nauce, jakie rozwijają się wraz z nowymi technologiami od 1990 roku. Kurs, składajacy się z 9 modułów,  ma pozwolić swobodnie poruszanie się w problematyce Ruchu Open Access. Przewidziany jest do samodzielnej realizacji.
Kurs jest otwarty dla wszystkich zainteresowanych, nie trzeba  zakładać konta ani logować się na platformę Moodle.
Kurs dostepny jest pod adresem: http://otwartanauka.cel.agh.edu.pl/course/view.php?id=2



Ekspertyza  "Wdrożenie i promocja  otwartego dostępu do treści naukowych i edukacyjnych",  przygotowana przez zespół ICM pod kierownictwem prof. Marka Niezgódki, dostepna jest pod adresem:
http://www.nowyebib.info/images/stories/wiadomosci_2/2012_styczen/oa_icm.pdf
Ekspertyza jest podzielona na dwie główne części. Pierwsza opisuje światowe doświadczenie w implementacji otwartego dostępu ze szczególnym uwzględnieniem działań na poziomie rządowym. Kluczowe wnioski tej części ekspertyzy to:

  • - Otwarty dostęp na poziomie rządowym najczęściej jest traktowany jako narzędzie zarządzania wiedzą, jej lepszego rozpowszechniania i wykorzystania oraz zwiększenia widoczności krajowych badań.
  • - Płacenie za publikowanie w czasopismach OD jest bardziej wspierane w krajach, gdzie rynek wydawnictw naukowych jest dobrze rozwinięty i jest źródłem zainteresowanie obcokrajowych naukowców.
  • - Rząd powinien wspierać otwarty dostęp na poziomie prawnym i finansowym.
  • - Większość krajów rozwija zarówno zieloną drogę (repozytoria do samoarchiwizacji), jak i złotą drogę (dedykowanie środków na publikowanie w czasopismach OD).
  • - włączenie polityki otwartego dostępu jako wymiaru oceny jednostek naukowych,
  • - implementacja otwartego mandatu w Narodowym Centrum Nauki i Narodowym Centrum Badań i Rozwoju,
  • - uzależnienie budżetowego finansowania czasopism naukowych od wprowadzenia polityki otwartego dostępu,
  • - włączenie polityki otwartego dostępu jako wymiaru oceny czasopism naukowych,
  • - otwarty dostęp do prac doktorskich,
  • - włączenie polityki otwartego dostępu do projektów MNiSW, m.in. Index Plus

Najważniejsze trudności we wprowadzeniu otwartego dostepu to: opór tradycyjnych wydawców, prawa własności intelektualnej, brak wsparcia w społeczności naukowejk, brak działań koordynacyjnych. Jako dżwignia do wprowadzenia OA może zostać uzyta digitalizacja.
Druga część ekspertyzy, poświęcona jest zagadnieniu otwartego dostępu w Polsce, rozpoczyna się przedstawieniem stanu obecnego. Według Directory of Open Access Journals, W Polsce w otwartym dostepie są  132 czasopisma  (należy pemiętać, że DOAJ przyjęło bardzo szeroką definicję otwartego dostępu).  Opisane zostały w raporcie również repozytoria instytucjonalne, biblioteki cyfrowe oraz instytucje wspierające otwarty dostęp.
Przedstawiono też wyniki serii badań z polskimi naukowcami nt. otwartego dostepu, zestawione z wynikami badań międzynarodowych. Okazuje się, że polscy naukowcy mają mieszane podejście do OA, z jednej strony wspierają i doceniają szybsze krążenie wiedzy, nieograniczony i szybki dostęp, z drugiej strony są oni ograniczeni poprzez instytucjonalne wymogi związane w publikacjami w czasopismach z odpowiednim impact factor oraz finanse, co ma wpływa na ich wybory dotyczące miejsca publikowania.
W ekspertyzie zaproponowane zostały zmiany w polskim systemie nauki, których celem jest przyspieszenie wymiany wiedzy i osiągnięcie lepszej komunikacji pomiędzy producentami wiedzy i jej odbiorcami.
Cele te mogą zostać osiągnięte przez wprowadzenie następujacych  zmian:
- włączenie polityki otwartego dostępu jako wymiaru oceny jednostek naukowych,
- implementacja otwartego mandatu w Narodowym Centrum Nauki i Narodowym Centrum Badań i Rozwoju,
- uzależnienie budżetowego finansowania czasopism naukowych od wprowadzenia polityki otwartego dostępu,
- włączenie polityki otwartego dostępu jako wymiaru oceny czasopism naukowych,
- otwarty dostęp do prac doktorskich,
- włączenie polityki otwartego dostępu do projektów MNiSW, m.in. Index Plus
Ekspertyza przedstawia najistotniejsze doświadczenia związane z wdrażaniem i funkcjonowaniem różnorodnych modeli otwartego dostępu do treści naukowych i edukacyjnych na świecie. Stanowi też zbiór dobrych praktyk oraz wzorcowych rozwiązań, pomocnych do stworzenia trwałych fundamentów otwartej nauki i edukacji w Polsce.

MM

skomentuj (0)
Strona główna